Profiel

Diensten

Knowhow

E-zine

E-mail

Zoeken

HOME

Eerst research, dan schrijven

door ing. Jan Everink

februari 2002

Het creëren van goede informatief/promotionele teksten is slechts mogelijk op basis van gedegen research. Pas als u volledig in een onderwerp thuis bent kunt u er met succes over schrijven. De kwaliteit van uw teksten wordt in hoge mate bepaald door de hoeveelheid tijd die u besteedt aan systematische research.

Drie researchniveaus

Als auteur kunt u er niet aan ontkomen een aanzienlijk deel van uw tijd te besteden aan research. Door een systematische aanpak kunt u méér profijt hebben van uw research-inspanningen.

De volgende indeling in 3 researchniveaus is in dit verband erg nuttig. Niveau 1, de basis-research, bestaat uit het lezen van inleidende literatuur. Het gaat erom te zorgen dat u enige basiskennis opbouwt over de onderwerpen waarover u wilt schrijven. Niveau 2, de update-research, bestaat uit het regelmatig lezen van artikelen in vakbladen en andere publicaties betreffende de onderwerpen waarvoor u zich interesseert en waarover u reeds de nodige basiskennis bezit. Deze research heeft tot doel te zorgen dat u op de hoogte blijft met belangrijke nieuwe ontwikkelingen. Niveau 3, de tekst-research, omvat het samenstellen en bestuderen van een documentatie-mapje speciaal ten behoeve van een te schrijven tekst.

De basis-research levert basiskennis over een aantal door u gekozen onderwerpen op. De update-research zorgt dat uw kennis op peil blijft. De tekst-research resulteert in gedetailleerde kennis voor een te schrijven tekst.

Basis-research

Door bewust een aantal interesse-onderwerpen te kiezen en uw basis-research daar speciaal op te richten voorkomt u dat uw aandacht versnippert en dat u over veel onderwerpen iets maar over geen enkel onderwerp veel weet. U bouwt een kennis-achtergrond op die u in staat stelt snel vlot de nieuwe ontwikkelingen te volgen.

In eerste instantie gaat het er dus slechts om enigszins in de gekozen onderwerpen thuis te raken; u moet enige fundamentele kennis over uw interesse-onderwerpen opbouwen. Vooral is het nodig de terminologie over deze onderwerpen te leren gebruiken. In dit stadium is het nog niet relevant of de informatie wel over de allerlaatste technische doorbraken gaat. Om later de ontwikkelingen te kunnen volgen is voorlopig slechts een algemene oriëntatie nodig.

Het opnieuw opbouwen van basiskennis is ook aan te bevelen als u over uw eigen specialisme, waar u een expert in bent, wilt gaan schrijven. Door u opnieuw te verdiepen in de fundamenten van uw beroep zullen deze weer veel reëler voor u worden, en dat is nodig om er goed en duidelijk over te kunnen schrijven.

Update-research

Als u over een onderwerp de nodige basiskennis heeft opgebouwd is het vervolgens zaak dat u wat dit onderwerp betreft op de hoogte blijft van belangrijke nieuwe ontwikkelingen. Daarom is voortdurend update-research nodig. Lees voor zover u daarvoor de tijd kunt vrijmaken alles wat u over uw interesse-onderwerpen te pakken kunt krijgen. Als over een onderwerp erg veel gepubliceerd wordt kunt u niet alles lezen. Selecteer dan vooral de goed leesbare artikelen die over belangrijke nieuwe ontwikkelingen gaan.

Archiveer bovendien alles wat zich daartoe leent in knipselmappen. Berg ieder artikel waarin nuttige informatie over het betreffende onderwerp staat op in een daartoe aangelegde map. Zo bouwt u een waardevol literatuursysteem op, een gemakkelijk toegankelijke informatieverzameling waar u als tekstschrijver en publicist veel gemak van kunt hebben.

Noteer op ieder knipsel de datum en de naam van het blad, tenzij deze gegevens er al op gedrukt staan. Wanneer u een tijdschrift niet wilt of mag verknippen noteer dan een verwijzing naar het betreffende artikel op een vel papier en berg dit op in de knipselmap. Een andere mogelijkheid is: een kopie van het artikel maken en deze in uw knipselsysteem archiveren.

Elke knipselmap geeft u onmiddellijk alle artikelen over een bepaald interesse-onderwerp. Via uw knipselsysteem kunt u zodra u over een onderwerp wilt gaat schrijven gemakkelijk informatie over dit onderwerp vinden. De knipselmappen moeten echter wel in overeenstemming zijn en blijven met uw keuze van interesse-onderwerpen. Als u een nieuw interesse-onderwerp kiest, leg dan ook een nieuwe map aan.

Probeer echter niet een archiefsysteem op te bouwen volgens de een of andere gecompliceerde methode. U bent niet bezig met een project om alle kennis die op de wereld bestaat systematisch te archiveren maar met een manier om informatie over uw interesse-onderwerpen te verzamelen. Door uw knipselsysteem op te bouwen op basis van de onderwerpen waarin u geïnteresseerd bent kunt u deze informatie in het knipselsysteem en in uw geheugen volgens dezelfde ingangen terugvinden. Dat bevordert de doelmatigheid van uw opbergsysteem in hoge mate.

Tekst-research; nieuwsgaring

Zodra u daadwerkelijk over een onderwerp wilt gaan schrijven is in de meeste gevallen opnieuw research nodig: de tekst-research. Alleen als u heel veel schrijf-ervaring hebt en door systematische update-research erg goed in een onderwerp thuis bent kunt u over dit onderwerp schrijven zonder eerst opnieuw onderzoek te verrichten.

Bij de tekst-research onderscheiden we drie fasen: nieuwsgaring, evaluatie en memorisatie. Nieuwsgaring is het verzamelen van informatie waarvan verondersteld kan worden dat deze voor de te schrijven tekst van belang is. Onder nieuwsgaring verstaan we dus eenvoudig het verzamelen en in een mapje doen van documenten die als uitgangspunt voor een te schrijven tekst gaan dienen. Denk bij nieuwsgaring dus niet aan de avontuurlijke en spectaculaire activiteiten die in de geromantiseerde journalistiek met deze term in verband worden gebracht. Al die moeite is doorgaans niet nodig want de meeste feiten van enig belang staan allang ergens op papier.

Het samen te stellen documentatie-mapje kan drie soorten informatie bevatten: 1) uiteenlopende gedrukte documenten; 2) door een opdrachtgever verstrekte ruwe kopij; 3) door uzelf gemaakte notities.

Bij de nieuwsgaring ligt de nadruk op het verzamelen van reeds bestaande documentatie. U zult merken dat er over vrijwel ieder onderwerp reeds een aanzienlijke hoeveelheid gepubliceerd is, vóór u er over gaat schrijven. Het gaat erom de her en der verspreide belangrijke feiten op te sporen om ze in uw eigen tekst origineel en boeiend te kunnen beschrijven. Uiteenlopende documenten kunnen voor een te schrijven tekst van belang zijn: gedeelten uit handleidingen, brochures, tijdschrift-artikelen, persberichten en technische productbeschrijvingen.

Ruwe kopij

Voor promotionele teksten, als u in uw tekst de boodschap van een opdrachtgever moet verwoorden, zal in veel gevallen ruwe kopij beschikbaar zijn. Onder ruwe kopij verstaan we: door de opdrachtgever speciaal ten behoeve van een te schrijven tekst genoteerde gegevens. Iemand die goed met het onderwerp bekend is heeft voor u de feiten op een rijtje gezet. Maar ook uiteenlopende documenten kunnen de status ruwe kopij krijgen, zoals persberichten, teksten van lezingen en (gedeelten uit) interne rapporten. Teksten waarop copyright rust kunnen echter nooit als ruwe kopij worden aangemerkt.

In de meeste gevallen bevat de ruwe kopij alleen ongeordend feitenmateriaal in een vorm waarbij aan taal en spelling geen professionele aandacht werd besteed. De opdrachtgever is meestal geen ervaren tekstschrijver en we verwachten dan ook absoluut niet dat de ruwe kopij voldoet aan hoge eisen wat betreft stijl en spelling.

In de praktijk blijkt vaak dat niet alle informatie in de vorm van documenten of ruwe kopij kan worden verkregen. Vaak is tevens mondelinge vergaring van feitenmateriaal nodig.

Het is verstandig om van deze mondeling verkregen informatie altijd meteen notities te maken. Belangrijk nieuws dat u ter ore komt legt u steeds onmiddellijk op papier vast. Door van mondeling verkregen gegevens notities te maken voorkomt u dat waardevolle informatie verloren gaat doordat uw geheugen u wel eens in de steek laat.

Alle documenten en notities voegt u samen in een omslag, waarop u de voorlopige titel van de te schrijven tekst noteert. Dit documentatie-mapje gebruikt u bij de volgende twee fasen van de tekst-research: de evaluatie en de memorisatie.

Tekst-research; evaluatie en memorisatie

Na de nieuwsgaring volgt het evalueren van de informatie in het documentatie-mapje. Onder evalueren verstaan we dat van ieder gegeven wordt beoordeeld of het relevant is om de boodschap waar het om gaat te verduidelijken, om de belangrijkheid van de boodschap te benadrukken, of om de juistheid van de boodschap aannemelijk te maken.

Lees de inhoud van het documentatie-mapje door en selecteer wat werkelijk van belang is voor de te schrijven tekst. Tijdens deze evaluatie worden mogelijk bepaalde documenten weer uit het mapje verwijderd en andere toegevoegd. Verder is het aan te bevelen om belangrijke tekstgedeelten te markeren, bijvoorbeeld door ze met een rode pen te onderstrepen of door uitroeptekens of korte notities in de marge te plaatsen. Eventueel kunt u tekstgedeelten die niet van belang zijn als zodanig markeren door er een streep doorheen te halen. Omdat u in het documentatie-mapje allerlei markeringen en aantekeningen wilt maken is het in het algemeen praktisch om met kopieën van de originele documentatie te werken.

Tenslotte volgt nog de derde fase van de tekst-research: de memorisatie. Neem de voor uw tekst van belang zijnde feiten in uw geheugen op door de gemarkeerde gedeelten in het documentatie-mapje enkele keren goed door te lezen. Hoe vaak de gegevens moeten worden herlezen is voor iedereen verschillend. Ga net zo lang door tot u zich de materie helemaal eigen hebt gemaakt.

Mogelijk wilt u de tijd voor research in het algemeen zoveel mogelijk beperken en het liefst meteen gaan schrijven. Doe dat niet; als u onvoldoende tijd besteedt aan basis-, update- en tekst-research zult u steeds weer merken dat het schrijven niet wil vlotten. Dan ontstaan problemen als "geen inspiratie" en "niet op gang kunnen komen". Indien u daarentegen wél de nodige tijd uittrekt voor systematische research zult u verbaasd zijn over het gemak en het tempo van uw schrijfproductie.